Yerel Sözlük

KÖYÜMÜZÜN KULLANDIĞI YÖRESEL SÖZCÜKLER

1-Üzerinde şapka olan harfler uzatılarak okunacak…
2-Yaptığım araştırmalar neticesinde bazı dilbilimciler genizden gelen “n” sesinin yerine “ñ” harfinin kullanılabileceğini söylemiş. Bu yüzden bende o harfi kullandım.

-A-

Aba= abla
Acamı= acemi

Aççık= azıcık

Ahar= çeşme yalağı, kurnadan akan suyun biriktiği bölme

Alık= heybenin altına konarak eşeğin sırtının yara olmasını engelleyen minder

Anatar= anahtar

Annaç= bir şeyin karşısı

Annat (ananat)=tarladaki ekini kaldırarak traktör kasası v.b yere koymaya yarayan alet

Apak= bembeyaz

Aparduman= apartman

Aparlo= hoparlör

Apdas=abdest

Âşam= akşam

Azat= büyük meşe ağacı

-B-

Bant= kaset

Buba, buva= baba
Babıç = ayakkabı

Baca= 1.dumanın çıktığı yer. 2.evin iç duvarında bulunan içine malzeme konulan kovuk

Bâça= bahçe

Badılcan= patlıcan

Bazar= Pazar

Bazlama= özel mayayla yapılan kalınca ekmek
Bereñârı = üstünkörü

Bızâ= buzağı, inek yavrusu

Bocuk= gocuk, mont
Boduç = küçük testi

Bostan= 1.kavun-karpuz ekilen tarla bahçe v.b yer. 2.bir tür kavun

Böyün, bön= bugün

Buydey=buğday

Büber= biber

Bükme= ıspanak v.b şeylerden hazırlanan iç malzemesiyle yapılan D harfi şeklinde börek

Büvelek= ineklerin sırtına konarak onları koşturan bir tür sinek

-C-

Cavır= gâvur

Cığara= sigara

Cırmak= kedinin tırnağıyla deride açtığı çizgiler

Cibik= köşe

Ciñgen= çingene

Cücük= soğan filizi

-Ç-

Çekat= ceket

Çente= çanta

Çümen= çimen

Çipirik= çok küçük ip parçası

Çırpı= yakılmak üzere kesilen kurumuş dal parçaları

Çılbak= çıplak

Çıtlık= iğde ağacından yapılan ve küçük hayvanlara takılan süs eşyası
Çokaşmak = toplanmak

Çöñür= çöğür, kalın ve büyük diken

Çörtlek= dambaş kenarında bulunan ve dambaşta biriken her türlü suyun aktığı oluk

Çul= genellikle keçi kılından yapılan ve odaya serilen kilim benzeri ev eşyası

-D-

Dam= evlerin altında bulunan ve hayvanların yaşadığı odacık

Dambaş= avlunun ve damların üzerinin toprakla kapanmasıyla yapılan büyük balkon

Darı= mısır

Daylak= belden aşağısı çıplak kişi

Demin= az önce

Destire= testere

Deymen= değirmen

Dêze= teyze
Dığan= tava

Dırmık= tırmık, biçilen veya dökülen ekinleri toplamakta kullanılan dişli alet

Dirgen= savurarak sapı samandan ayırmaya yarayan alet
Diñelmek= ayakta dikilmek
Diñgildemek= ayakta hafif hafif sallanmak

Döveç= elbise yıkarken elbiseye vurulan tahtadan yapılmış alet

Dübek= dibek, oyularak içinde tahıl dövülen büyük taş

-E-

Ebânım= ebe hanım

Ebe= babaanne, anneanne (doğum yaptıran kadın anlamı da var)

Elekdirek= elektrik
Eñgü= işte o

Eñseri= büyük çivi

Esger=asker

Esvap= elbise, giyim eşyası

Êşi= ekşi

Evsâbı= ev sahibi

-F-

Farda= bir tür dokuma

Foter= fötr şapka

Fışgı= çer-çöp, hayvan gübresi

-G-

Gabir= kabir

Gabirnet= kötü kalpli kişi

Gale gale= sincap

Gallañgoz= salyangoz

Gâri= artık, bundan böyle

Gânı= kağnı

Garadaban= kullanılmayan veya az kullanılan eşyaların saklandığı çatı katı

Garpız= karpuz

Gaşşâ= kaşağı, hayvan tarağı

Gaşşak= kuzu beslenen küçük ağıl

Gavara= gürültü

Gâve= kahve, kahvehane

Gavın= kavun

Gayış= kemer

Gecenez= pulluk üzerindeki çamurları temizlemeye yarayan alet

Geme= fare

Geleba= yenge

Gereñlik= su geçirmeyen, kızıl renkli bir toprak olan geren toprağın çıkarıldığı yer
Gidişme= kaşınma

Gıymatlı= kıymetli, değerli
Gıynaşmak= kıpırdamak
Gıynaşık= yaramaz

Goramık= yabani böğürtlen
Gov= dedi-kodu

Gök= 1.gökyüzü 2.olgunlaşmamış, ermemiş 3.yeşil-mavi karışımı

Gök keler= yeşil renkli zehirli iri bir kertenkele

Göcen= tavşan yavrusu

Göynek= gömlek

Gövencir= güvercin

Gümlü= topraktan yapılan, boduca benzeyen ancak boduçtan daha büyük ev eşyası

Güldöndü= ayçiçeği

Güvey= damat

-H-

Hakget= hakikaten, gerçekten
Hañgırda = nerde
Hañgısı = hangisi
Hanay= en yüksekte bulunan yer

Haranı= tencere

Hataş= ateş

Helâ= tuvalet

Hoturaf= fotoğraf

Huncâz= şu kadarcık

Hunu= 1.şunu 2.huni

-I-

Ibırık= ibrik

Iscak = sıcak
Isgıran = hamur kesmeye yarayan el aleti

-İ-

İlan = yılan

İlâna= lahana

İliyen= leğen

İrkmek= biriktirmek

-L-

Löküs= lüks lambası

-K-

Kayıt= kâğıt

Keleter= büyük sepet

Kepici= at arabasıyla köyleri dolaşarak boncuk, süs eşyası v.b şeyler satan kişi

Kımsır, kısmır= cimri

Kırklık= koyunyününü kırkmaya yarayan büyük makas

Kısdırgaç= arkasında kıskacı olan kahverengi bir tür böcek

Kipirik= kirpik

Kirelik= banyo

Kirkit= çul dokunurken elle vurarak ipleri sıkıştırmaya yarayan küçük ahşap alet

Kirman= koyunyününü bükerek ip elde etmeye yarayan alet

Körpü= köprü

Köv= köy

Kumpür= patates

Küşdüre= ağacın bozuk yerlerini düzeltmekte kullanılan marangoz aleti, rende

-M-

Mafat= vefat, ölüm

Mancar= pancar

Mâsus = bilerek

Mettüp= mektup
Mêlem = merhem, krem

Misir= hindi

Motur= traktör

-N-

Nacak= odun kesmeye yarayan ağaç saplı keskin demir alet

Nôt= nohut

-O-

Oku= davetiye

-Ö-

Örtmen= öğretmen

Össêt= o anda, hemen
Övendire = öküzleri kontrol etmekte kullanılan ucu çivili uzun ağaçtan sopa

Öteberi= malzeme, yiyecek maddesi

-P-

Pañga= banka

Pardı= dambaşın kenar kısımları

Pesdil= ermiş eriklerin kaynatılıp kurutulmasıyla yapılan ekşili yiyecek maddesi
Peşgir = havlu

Piskevit= bisküvi

Pinti= cimri, eli sıkı

Piynar= kısa boylu, kokulu bir tür ağaç
Pontur = pantolon

Pürçük= pırasanın taze yaprakları

-S-

Sabın= sabun

Sân (sahan)= tabak

Sandâle= sandalye
Sarmısak = sarımsak
Seyitmek = koşmak
Sındı = makas

Sıvra= sofra

Siñmek= saklanmak

Sovan= soğan
Somsak = yumruk

Susa= şose veya asfalt yol

-Ş-

Şakşak (biçer) = traktörün arkasına bağlanarak ekin biçilen alet

Şâkül= çekül, inşaatta örülen duvarın denkliğini gösteren alet
Şavk = ışık

Şavkarmak= aydınlanmak

Şipit= hafif kalın yapılan bir tür ekmek

-T-

Târa= ağaç dallarını yelemekte kullanılan bir yanı keskin demir alet

Temire(y)= genelde kolda ve yüzde çıkan bir tür cilt hastalığı

Teperotu= havuç

Terlik= namaz takkesi
Tiñsirmek = hapşırmak

Tevtar= defter

Toku, tokaç= dibekte döverek buğdayın kabuğunu ayırmakta kullanılan tokmak

Tomburlak= yuvarlak

Tülütombak = çok tüylü

-U-

Ursat= ruhsat

-Ü-

Ünnemek = çağırmak

Üsger= skarpin ayakkabı

Üzerlik= kurusu yakıldığında güzel koku yayan bir bitki türü

-V-

Velesbit= bisiklet

-Y-

Yâlık= mendil

Yavıklı= yavuklu, sevgili

Yaygı= çul dokunan ağaçtan yapılmış düzenek

Yazma= başörtü
Yeñgattan = yeniden

Yiribik= ibibik kuşu

Yüklük= yatak yorgan v.b şeylerin konulduğu odanın bir bölümü

-Z-

Zağar= avcıların tavşan kovalamakta kullandığı küçük kahverengi bir köpek türü
Zâyire = arpa, buğday gibi tahıllar

Zencir= zincir
Zere = zira
Zıñgıldamak= titremek

Zoba= soba

Zopa= sopa